నా విదేశయాత్ర అనుభవాలు - 2 - అమెరికా - 8

 

 Click here for - అమెరికా 7

కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడెమీ, మద్రాసు, సంస్థతో శ్రీ నాన్నగారి అనుబంధం నాకు గుర్తున్నంత వరకు 1963లో పనగల్ పార్క్ ఎదురుగా ఆ నాట్య పాఠశాల ప్రారంభదినాలనుంచే. అకాడెమీ నాట్య కార్యక్రమాల్లో గాయకుడిగా, వీణావాద్యకళాకారుడిగా, సంగీతదర్శకుడిగా వివిధ అవతారాలలో సహకరించారు నాన్నగారు. 1974లో శ్రీ ఘంటసాలగారి నిర్యాణం తరువాత శాశ్వతంగా కూచిపూడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు. 1975 - 2012 మధ్యకాలంలో సంగీత దర్శకుడిగానే కాక వీణావాదకుడుగా కూచిపూడి నాట్య గురువు శ్రీ వెంపటి చినసత్యంగారితో దేశవిదేశాలలో వందల సంఖ్యలో ప్రదర్శనలలో క్రియాశీలంగా పాలుపంచుకున్నారు. 2012 లో శ్రీ మాస్టరుగారి మరణం తరువాత కూడా అకాడెమీతో ఆ ఆత్మీయ అనుబంధం కొనసాగింది. 1987, 1988, 1989 సంవత్సరాలలో భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక శాఖ ICCR ఆధ్వర్యంలో జరిగిన India Festivals లో కూచిపూడి బృందం సభ్యుడిగా పాల్గొన్న కొన్ని విదేశపర్యటనలలో సంగీత కళాకారుడుగానే కాక సాహితీవేత్తగా కూడా నాన్నగారు నిక్షిప్తం చేసిన తన విదేశయాత్ర అనుభవాలను ఈ blog post ల ద్వారా పంచుకుంటున్నాను. నాన్నగారు ఈ పర్యటనలలో దర్శించిన  స్థలాల గురించిన ఆన్ లైన్ లో ఉన్న మరింత సమాచారాన్ని ఫోటోలను కూడా జత చేసేను. 

- పట్రాయని వేణు గోపాలకృష్ణ అనే గోపి 

అమెరికా - 8

2-4-86

మాస్టరుగారికి ఈరోజు పుట్టినరోజుట. చాలా ప్రసన్నంగా, సంతోషంగా ఉన్నారు ఆయన.

నిన్నటి సంగతి ఈవాళ రాస్తున్నాను. నిన్న మళ్లా ద్వీపానికి మరో పక్కకి van మీద వెళ్లేం. అక్కడ సముద్రం ఒడ్డున చిత్రమయిన ప్రదర్శనలు ముఖ్యంగా సముద్ర జీవితానికి సంబంధించినవి – Sea Parks, సముద్రపు జీవులు – Sea Lions అన్నారు. ఇంకా Dolphins ట. అన్నీ ఒకలాగే అనిపించాయి నాకు. అయితే ఆ జంతువుల చేత సర్కసులా ప్రదర్శించేరు. కోతులు, గంగిరెద్దులు మనవాళ్లు ఆడించినట్టు ఆ చేపలచేత ఆడించేరు. అయితే ఈ జంతువు ఆటలు చూసేవారు నాగరికులు. ఆడించే విధంగా నాజూకు. అతి stylish. ఆ చేపలు మనుషుల కంటే కూడా పెద్దవి. వీళ్ల సూచనలను బట్టి అవి రకరకాలుగా ఆడేయి. మొత్తానికి చాలా సంతోషంగా గడిచింది. 

నిన్న యింటికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత రాత్రి 7 గంటలకి ఒక నాట్యం క్లాసు చూసేం. హవాయిన్ డాన్స్ క్లాసు. ఆడామగా చాలామంది ఉన్నారు శిష్యులు. డాన్సుకి అనుకూలమయిన తెల్లని దుస్తులు వేసుకొంటారు. ఈ డాన్సు పేరు హులా*. న్యాయంగా ఆహర్యంగా ఆకులు, రెమ్మలు, పువ్వులే దుస్తులుగా ధరించాలిట. ఎక్కువ వాద్యాలు లేవు. ఒక ఆనపకాయ తుంబ. దానినే తాళవాద్యంగా ఉపయోగిస్తారు. ఒక చండ లాటి చర్మవాద్యం కూడా ఉంది. ఆ నాట్యం కూడా సంవత్సరాల తరబడి శ్రద్ధగా నేర్చుకుంటారుట.

 

 

ముఖ్యంగా సంగీతం అంతా మూడు స్వరాలుతోనే నడుస్తుంది. కానీ మన భారతీయ నాట్యంలాగే ముద్రలు ఉపయోగిస్తారు. ఏవిధమైన కళాపరమైన పాండిత్య ప్రకర్ష ఉండదు. చాలా ప్రశాంతత ఉంది. ఆ నాట్య తాళగతులులో క్లిష్టత ఉండదు. కానీ దానిలో మనం ఆనందించడానికి కొంత అలవాటుపడాలి.

మరో చిత్రమమయిన అలవాటు. హవాయిన్లు అందరూ కలుసుకోగానే ముద్దు పెట్టుకొంటారు. చిన్నా పెద్ద అంతా.

నిన్న మాస్టారుగారికి చాలా దండలు వేసేరు. ఆయన మాకు అందరికీ దండలు తిరిగి వేసేరు. జ్ఞాపకచిహ్నంగా ఆ దండని ఎండలో పెట్టి నిలవ చేద్దామనుకొంటున్నాను. ఇక్కడ దండలు వేస్తే మన దేశంలోలా వెంటనే తీసివేయరు ఏదో పురుగు పడ్డట్టు. హవాయ్ లో దండలు వేసుకొని తిరుగుతూ ఉంటారు. ఆ దేశంలో అడుగుపెట్టగానే అందరూ దండలు వేసుకోడమే మొదట. 

అందరూ ఇంగ్లీషు మాట్లాడతారు.

ఈవాళ, అంటే 2వ తేదీ అన్నమాట, మార్తా, ఆమె సహచరి సముద్ర స్నానాలకి వెళ్లేరు. మేము ఇక్కడ ఉన్న షాపులలో తిరగడానికి వెళ్లి వచ్చేం కొన్ని గంటలు. రేపు రాత్రి Portland వెళతామట.     

*Hula

Hula in Honolulu is a vital cultural practice, blending traditional (kahiko) and modern ('auana) styles to share Hawaiian stories, history, and genealogy. Key experiences include free nightly shows at Kuhio Beach (Tues/Sat), daily performances at Ala Moana Center, the new Kilohana Hula Show at the Waikiki Shell, and immersive lūʻau. YouTube +7 

https://youtu.be/UpzXrAYpUhA?si=QFoy8jtYfuUxQzy9

Hula in Honolulu features a mix of traditional percussive instruments for kahiko (ancient) dance and Western-influenced instruments for 'auana (modern) dance. Core instruments include the ipu (gourd drum), pahu (sharkskin drum), 'ulī'ulī (feathered rattles), pū'ili (bamboo sticks), kāla'au (rhythm sticks), and ukulele. Wikipedia +4

This video demonstrates how to play the 'ulī'ulī, a feathered gourd rattle used in both modern and ancient hula: 

https://youtu.be/St8aQTimf20?si=4U4FWMUJtJyssPLk

 

 

నా విదేశయాత్ర అనుభవాలు - 2 - అమెరికా - 7

 

 Click here for - అమెరికా 6

కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడెమీ, మద్రాసు, సంస్థతో శ్రీ నాన్నగారి అనుబంధం నాకు గుర్తున్నంత వరకు 1963లో పనగల్ పార్క్ ఎదురుగా ఆ నాట్య పాఠశాల ప్రారంభదినాలనుంచే. అకాడెమీ నాట్య కార్యక్రమాల్లో గాయకుడిగా, వీణావాద్యకళాకారుడిగా, సంగీతదర్శకుడిగా వివిధ అవతారాలలో సహకరించారు నాన్నగారు. 1974లో శ్రీ ఘంటసాలగారి నిర్యాణం తరువాత శాశ్వతంగా కూచిపూడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు. 1975 - 2012 మధ్యకాలంలో సంగీత దర్శకుడిగానే కాక వీణావాదకుడుగా కూచిపూడి నాట్య గురువు శ్రీ వెంపటి చినసత్యంగారితో దేశవిదేశాలలో వందల సంఖ్యలో ప్రదర్శనలలో క్రియాశీలంగా పాలుపంచుకున్నారు. 2012 లో శ్రీ మాస్టరుగారి మరణం తరువాత కూడా అకాడెమీతో ఆ ఆత్మీయ అనుబంధం కొనసాగింది. 1987, 1988, 1989 సంవత్సరాలలో భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక శాఖ ICCR ఆధ్వర్యంలో జరిగిన India Festivals లో కూచిపూడి బృందం సభ్యుడిగా పాల్గొన్న కొన్ని విదేశపర్యటనలలో సంగీత కళాకారుడుగానే కాక సాహితీవేత్తగా కూడా నాన్నగారు నిక్షిప్తం చేసిన తన విదేశయాత్ర అనుభవాలను ఈ blog post ల ద్వారా పంచుకుంటున్నాను. నాన్నగారు ఈ పర్యటనలలో దర్శించిన  స్థలాల గురించిన ఆన్ లైన్ లో ఉన్న మరింత సమాచారాన్ని ఫోటోలను కూడా జత చేసేను. 

- పట్రాయని వేణు గోపాలకృష్ణ అనే గోపి 

అమెరికా - 7

1-4-86

అనుకొన్న విధంగా నిన్న రాత్రి dinner కి వెళ్లేం. ఆ యింటివారు ఈనాటి పాకిస్తానులోని సింధీలు. ఏనాడో హొనలులూ వచ్చి స్థిరపడ్డారు. ఆ యింటి పెద్దాయన 101 సంవత్సరాల వయసువాడు. చిత్రం ఏమిటంటే అతని పళ్లు ఊడలేదు. ఇప్పటికీ సరదా పుడితే ఒక నాలుగు గంటలు ఆఫీసులో ఉంటాడట. ప్రస్తుతపు యింటి యజమానులు ఆయన కొడుకు, కోడలూను. పెద్ద కొడుకు పోయాడట. పెద్ద కోడలు మాత్రం ఉంది. ఆ యింటి సభ్యులు ఒకరు లండనులో, మరొకరు మద్రాసులో, మరొకలు వాషింగ్టన్ లో. వాళ్లు సింధీలట. మద్రాసులో ప్రముఖ వ్యాపారి చెల్లారం యింకా ఎవరో వాళ్ల బంధువులు. వాళ్లు ప్రపంచం అంతా ప్రతి చిన్నపని మీదా తిరుగుతూ ఉంటారు. ఇండియా ఫెస్టివల్ నిర్వహణలో ఆ యింటి యజమానురాలుకి ఏదో సంబంధం ఉందిట కొంత. మా నాట్య కార్యక్రమం చూసి మమ్మల్ని విందుకి పిలిచేరు. 

ఇంటి యజమానురాలికి మంచి అభిరుచికల వ్యక్తిగా రసికులచేత భావింజబడడం యిష్టం. ప్రపంచం మొత్తం మీద చాలా ప్రాచీన కళాఖండాలు ఆమె పదిలపరిచింది. ఏదో కళకి సంబంధించిన గ్రంథాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇంటి యజమానికి (ప్రస్తుతం, ముసలాయన wheel chair మీదే) తనెమో తన వ్యాపారమో, అంతే. ఆవిడ అభిరుచి మీద ఆయనకి మంచి నమ్మకం ఉంది. మాకు విందు ముందు ఎవరికేమి యిష్టమో ఆయా పానీయాలన్నీ offer చేసేరు. అయితే మన భారతీయ సంస్కృతికి భంగం లేకుండా ఫలరసాలు సేవించేం. వాళ్లు చాలా నీరసపడ్డారు మా ప్రవర్తనకి. అయితే ముందు రాత్రి మాస్టరుగారు మాకు మంచి బ్రాందీ విందు చేసేరు. అయితే మాంసం తింటామని ఎముకలు మెడలో వేసుకొని తిరుగుతామా – అదీ మన సంస్కృతి. ఇంకా ఎవరో వచ్చేరు. మనకి ఎవరితోనూ మాట్లాడాలనీ, వాళ్లతో సంతోషంగా గడపాలని ఉండదు కదా. ఉన్నా మాట కలవదు. భాష చిక్కు ఎంతో ఉంది కదా.

గంభీరంగా కూర్చుని పుస్తకపఠనం చేస్తూ కూర్చొంటే వాళ్లు మాత్రం ఎంతకని భరించగలరు? ఆఖరికి ఆ యింటి ఆయన వచ్చిన అతిథులని అతిథులతో సంతోషంగా మాట్లాడమని సూచించేడు. అయినా మన సంస్కృతి మనదే. ఆఖరికి ఎలాగో అలాగ బయటపడ్డాం. వాళ్లకి ఏ విధమయిన నిరుత్సాహం కలగకుండా మార్తా, ఆమె సహాయకురాలు ప్రయత్నించి రెండు మూడు రౌండ్లు వైను సేవించేరు. బాబూ! అదీ నిన్నటి సంగతి. మరచిపోతానేమో రాదామనుకుంటూ... అసలు మాట రాయలేదు, ఇదంతా రాసుకొన్నాను. అసలు ఆ మాట ఏమిటంటే, ఇక్కడ హవాయిన్లు ఒక మాట అంటూంటారు. అది ఏమిటీ... ఆలోహా. అంటే Hello అనడానికి. Good bye, Good morning, యింకా చాలా వాటికి ఉపయోగిస్తారు, ఆలోవా.

నిన్నరాత్రి అతిథులలో ఒకామె ఢిల్లీ నుంచి, ఒకాయన శ్రీలంక నుంచి వచ్చిన వాళ్లు. ఆ ఢిల్లీ ఆవిడ మొన్న హైదరాబాదు ఫిలిం festivals కి వచ్చిందట. శ్రీ NTR చేసిన ఏర్పాట్లకి ఎంతో ముచ్చటపడింది. ఏమైతేనేమి తెలుగువాళ్లం అని తెలిసి మమ్మల్ని సంతోషపెట్టదలుచుకొందేమో? ఎవరు చెప్పగలరు?

నా విదేశయాత్ర అనుభవాలు - 2 - అమెరికా - 6

 

 Click here for - అమెరికా 5

కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడెమీ, మద్రాసు, సంస్థతో శ్రీ నాన్నగారి అనుబంధం నాకు గుర్తున్నంత వరకు 1963లో పనగల్ పార్క్ ఎదురుగా ఆ నాట్య పాఠశాల ప్రారంభదినాలనుంచే. అకాడెమీ నాట్య కార్యక్రమాల్లో గాయకుడిగా, వీణావాద్యకళాకారుడిగా, సంగీతదర్శకుడిగా వివిధ అవతారాలలో సహకరించారు నాన్నగారు. 1974లో శ్రీ ఘంటసాలగారి నిర్యాణం తరువాత శాశ్వతంగా కూచిపూడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు. 1975 - 2012 మధ్యకాలంలో సంగీత దర్శకుడిగానే కాక వీణావాదకుడుగా కూచిపూడి నాట్య గురువు శ్రీ వెంపటి చినసత్యంగారితో దేశవిదేశాలలో వందల సంఖ్యలో ప్రదర్శనలలో క్రియాశీలంగా పాలుపంచుకున్నారు. 2012 లో శ్రీ మాస్టరుగారి మరణం తరువాత కూడా అకాడెమీతో ఆ ఆత్మీయ అనుబంధం కొనసాగింది. 1987, 1988, 1989 సంవత్సరాలలో భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక శాఖ ICCR ఆధ్వర్యంలో జరిగిన India Festivals లో కూచిపూడి బృందం సభ్యుడిగా పాల్గొన్న కొన్ని విదేశపర్యటనలలో సంగీత కళాకారుడుగానే కాక సాహితీవేత్తగా కూడా నాన్నగారు నిక్షిప్తం చేసిన తన విదేశయాత్ర అనుభవాలను ఈ blog post ల ద్వారా పంచుకుంటున్నాను. నాన్నగారు ఈ పర్యటనలలో దర్శించిన  స్థలాల గురించిన ఆన్ లైన్ లో ఉన్న మరింత సమాచారాన్ని ఫోటోలను కూడా జత చేసేను. 

- పట్రాయని వేణు గోపాలకృష్ణ అనే గోపి 

అమెరికా - 6

31-3-86

హవాయ్ ద్వీపాలు మొత్తం 8. ఈ ద్వీపాల ముఖ్యపట్నం హొనాలులు*. ఈ పట్నం O’ahu – ఒ ఆహు – ద్వీపంలో ఉంది. నూటికి ఎనభై మంది ఈ ద్వీపంలోనే ఉన్నారట. ఈరోజు మార్తా ఒక van తీసుకొని తానే drive చేసి మాకు ఈ ద్వీపం అంత చూపించింది. ద్వీపం అంటే సిందుబాదు బాధలు పడిన ద్వీపంలాటిది కాదు. చాలా పెద్దదే. అంటే 60 మైళ్లు ప్రయాణం చేసేం. అక్కడ ఒక లోయ ఉంది. ఏదో పేరుంది. మన నీలగిరిలా అనిపించింది. 

 

MANAO WATTERFALLS - HONOLULU, HAWAII

అక్కడి చక్కటి జలపాతాలు* అనేక రకాల ఫలవృక్షాలు, పక్షులు, ఇలాంటివి చూసినప్పుడు ఇంతే కదా అనిపిస్తాయి. వింత అనిపించదు. కానీ ఈ ద్వీపాలు మన ఊహల్లో కూడా గతంలో లేనివి. ఈనాడు ఇక్కడకి చేరేం. ఏ అజ్ఞాత పూర్వబంధమో! వీటి పుట్టుపూర్వోత్తరాలు, వీటికి మనకి గల దూరం, చుట్టూ ఈ సముద్రమూ. ఈ చిన్న ద్వీపాలలో కూడ ఒక ప్రత్యేక నాగరికత, భాష, కళలు, వాటికీ మనకీ గల పోలికలు చూస్తుంటే ... మాననత్వం అంతా ఒకటే. దానిలో మళ్లా ప్రత్యేక ఆకర్షణ పొందుతాం.

ఇవాళ అక్కడ హవాయిన్ వాళ్లు ముగ్గురు పిల్లలు డాన్సు చేసేరు. ఒక పెద్దావిడ మన ఆనప తుంబలాంటి దానితో తాళవాద్య సహకారం. ఆ ఆట, ఆ పాట వింటుంటే అంతా మనకి తెలిసిందే అనిపిస్తూ మనకేమీ సంబంధం లేదనిపిస్తుంది. అది మన బుద్దికి కాదు, మన హృదయానికి సానుభూతి కలిగిస్తుంది. అటువంటి కళ అది.

ఆ ప్రదేశంలోనే మేము పట్టుకొని వెళ్లిన పదార్థాలు తిన్నాం.

అందరూ, అమెరికనులు, జపానువాళ్లు, చైనావాళ్లు, స్వదేశీయులు హవాయిన్లు, గిటారు వాయిస్తూనే పాడతారు. అక్కడ ఒకటే హోటేలు ఉంది. చిన్నది. వేడి, చలవ పానీయాలు, పిజ్జాలు, అన్నీ దొరుకుతాయి. ఒకరిద్దరు యువకులు గిటారు వాయిస్తూ పాడేరు. అక్కడి receptionist చటుక్కున లేచి డాన్సు ప్రారంభించింది. అందరికీ ఆటపాటలు జీవతంలో ప్రధాన భాగంగా ఉన్నాయి. ఎవరి స్వేచ్ఛ వాళ్లది. ఆహారం విషయాల్లో. వస్త్రధారణలో ఏ విధమైన పట్టింపు లేదు. అయితే ఆ వస్త్రధారణ కొంతమందికి ఎంతో అందంగా ఉంది. మాట వరసకి బికినీ వేసుకొన్న కొంతమందికి అందంగా లేదు. అయినా వాళ్లిష్టం వాళ్లది.

ఈ రాత్రి ఎవరో భోజనానికి పిలిచేరు. టైమయింది.

*Honolulu, capital and principal port of Hawaii, U.S., seat of Honolulu county. A modern city, it extends about 10 miles (16 km) along the southeastern shore of Oahu Island and 4 miles (6 km) inland across a plain into the foothills of the Koolau Range. It is the crossroads of trans-Pacific shipping and air routes, the focus of interisland services, and the commercial and industrial centre of the state. The city-county (area 597 square miles [1,545 square km]) comprises all of Oahu and some outlying islets, which have an area aggregate of only 3 square miles (8 square km) but extend for more than 1,300 miles (2,100 km) and constitute the Hawaiian and Pacific Islands National Wildlife Refuge. It is administered as a single entity and has about 80 percent of the state’s population.

Hawaiian legend indicates a settlement at Honolulu (meaning “protected bay”) in 1100. Overlooked by Captain James Cook and other early explorers, the harbour with its outlet through the reef of Nuuanu Stream and sheltered by Sand Island was entered by Captain William Brown in 1794. After 1820 Honolulu assumed first importance in the islands and flourished as a base for sandalwood traders and whalers. A Russian group arrived there in 1816, and the port was later occupied by the British (1843) and the French (1849) but was returned to King Kamehameha III, who on August 31, 1850, officially declared Honolulu a city and the capital of his kingdom (Honolulu had been the de facto capital since 1845). In December 1941 the city and the adjacent Pearl Harbor naval-military complex came under Japanese aerial attack. Honolulu became a prime staging area for the remainder of World War II, a position it retained during the Korean War and until the end of the Indochina (Vietnam) conflict in 1973. Military expenditure remains an important source of income.

The port serves numerous manufacturing plants in the city-county, including pineapple canneries, sugar refineries, clothing factories, and steel, aluminum, oil, cement, and dairying enterprises. The international airport is one of the busiest in the United States, with nearby Waikiki—which has a beach lined with luxury hotels and contains an aquarium, zoo, and the lively International Market Place for Pacific baisn crafts – as the primary destination of tourists.

Inc. city, 1909. Pop. (2010) 337,256; Honolulu Metro Area, 953,207; (2020) 350,964; Urban Honolulu Metro Area, 1,016,508.

Manoa Falls is a popular, scenic 150-foot waterfall in Honolulu's Manoa Valley, easily accessed via a 1.6-mile (2.6 km) round-trip trail through alush rainforest. Located only 15 minutes from Waikiki, it is a top attraction for hikers of all skill levels. Due to high rainfall, the trail is often muddy and slippery, so sturdy footwear is recommended.

నా విదేశయాత్ర అనుభవాలు - 2 - అమెరికా - 5

 

 Click here for - అమెరికా 4

కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడెమీ, మద్రాసు, సంస్థతో శ్రీ నాన్నగారి అనుబంధం నాకు గుర్తున్నంత వరకు 1963లో పనగల్ పార్క్ ఎదురుగా ఆ నాట్య పాఠశాల ప్రారంభదినాలనుంచే. అకాడెమీ నాట్య కార్యక్రమాల్లో గాయకుడిగా, వీణావాద్యకళాకారుడిగా, సంగీతదర్శకుడిగా వివిధ అవతారాలలో సహకరించారు నాన్నగారు. 1974లో శ్రీ ఘంటసాలగారి నిర్యాణం తరువాత శాశ్వతంగా కూచిపూడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు. 1975 - 2012 మధ్యకాలంలో సంగీత దర్శకుడిగానే కాక వీణావాదకుడుగా కూచిపూడి నాట్య గురువు శ్రీ వెంపటి చినసత్యంగారితో దేశవిదేశాలలో వందల సంఖ్యలో ప్రదర్శనలలో క్రియాశీలంగా పాలుపంచుకున్నారు. 2012 లో శ్రీ మాస్టరుగారి మరణం తరువాత కూడా అకాడెమీతో ఆ ఆత్మీయ అనుబంధం కొనసాగింది. 1987, 1988, 1989 సంవత్సరాలలో భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక శాఖ ICCR ఆధ్వర్యంలో జరిగిన India Festivals లో కూచిపూడి బృందం సభ్యుడిగా పాల్గొన్న కొన్ని విదేశపర్యటనలలో సంగీత కళాకారుడుగానే కాక సాహితీవేత్తగా కూడా నాన్నగారు నిక్షిప్తం చేసిన తన విదేశయాత్ర అనుభవాలను ఈ blog post ల ద్వారా పంచుకుంటున్నాను. నాన్నగారు ఈ పర్యటనలలో దర్శించిన  స్థలాల గురించిన ఆన్ లైన్ లో ఉన్న మరింత సమాచారాన్ని ఫోటోలను కూడా జత చేసేను. 

- పట్రాయని వేణు గోపాలకృష్ణ అనే గోపి 

అమెరికా - 5

30-3-86

Honolulu

నిన్న యిక్కడ museum మ్యూజియం చూసేం. అక్కడ ప్లానెటోరియం కూడా ఉంది. మేము హైదరాబాదులో చూసిన ప్లానెటోరియం కన్నా చాలా బాగుంది. చెప్పే అతను కూడా కాస్త సరదా మనిషి. ముఖ్యంగా హేలీ తోకచుక్క గురించి, మొత్తంమీద యింతవరకూ వచ్చిన తోకచుక్కల గురించి ఆకాశంలో ఉన్న నక్షత్రాల గురించి చాలా ఆసక్తికరంగా చెప్పేడు.

Honolulu – Bishop Museum

 

Exterior of the original Bishop Museum building in Kalihi, Hawaii

బిషప్ మ్యూజియంలో హవాయ్ దేశం గురించి అక్కడ ఏర్పడిన సంస్కృతీ వైభవాలు, ప్రాచీన కళలు అన్నీ ప్రదర్శింపబడుతున్నాయి. ముఖ్యంగా చెట్ల బోదెలతో తయారయిన Drums  చిత్రంగా ఉన్నాయి. అలాగే చెట్ల బెరడు నుంచి వచ్చిన బట్టలు చాలా బాగున్నాయి. శాకుంతలంలో కూడా ఇటువంటి వస్త్రాలు ఉన్నట్టు శాంతారం ‘స్త్రీ’ లో చూపించేరు. 1779 లో అనుకుంటాను, ఇటివలే ఈ ద్వీపాలు కనుగొనబడ్డాయి. 25 సంవత్సరాల వరకు ఈ ద్వీపాలు అమెరికా రాజ్యంగా ఉండేవి. ప్రస్తుతం యివి అమెరికా రాష్ట్రంగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా యిక్కడి కొండలు, వాటి మీద ముసురుతూ ఉన్న మేఘాలు చిత్రంగా ఉన్నాయి. యిక్కడి కొబ్బరిచెట్లు, బొప్పాయి చెట్లు విరివిగా ఉన్నాయి. ఈ హొనాలులు ప్రాక్, పశ్చిమ ఖండాల సంస్కృతీ సమన్వయ కేంద్రంగా భావింపబడుతూంది. ఇక్కడ విశ్వవిద్యాలయంలో చాలా తూర్పు దేశాల విద్యార్ధులకి స్కాలర్ షిప్పులు యిస్తున్నారు.

నిన్న మ్యూజియం చూసేక ఒక జాతర చూసేం. మనవేపు తిరునాళ్లలా ఉంది. వచ్చినవాళ్లంతా ఆరుబయలులో కూర్చున్నారు. స్వంత ఆసనాలు కొందరు తెచ్చుకొన్నారు. హవాయిన్ గిటార్లు వాయిస్తూ పాటలు ఒక ముగ్గురు పాడేరు. రమారమి పాటలు అన్నీ ఒక్కలాగే ఉన్నాయి. అయితే సాహిత్యం మార్పు అనుకొంటాను. భాష హవాయిన్ అయినా దానిమీద సంగీతం పాశ్చాత్యం. మన సినిమాలలో సంగీతం లాగ. దారిలో ఒక పెద్ద గుహలోంచి వెళ్లేం. సిమెంటు, ఉక్కు కట్టడాల మధ్య జీవించిన పాశ్చాత్య ప్రజకి ఇక్కడి ప్రకృతి ఇక్కడి వెచ్చని వాతావరణం ఎక్కువ ఆకర్షిస్తుంది. మళ్లీ కావలసిన పాశ్చాత్య జీవన సౌకర్యాలు అన్నీ ఉన్నాయి. హొనాలులు కూడా అన్ని అమెరికా పట్టణాలలాగే పెద్ద పెద్ద భవనాలతోనే ఉంది.

ఈరోజు సాయంత్రం మా నాట్య కార్యక్రమమం ఉంది. ఇక్కడనుండి Portland వెళ్లాలి.

నా విదేశయాత్ర అనుభవాలు - 2 - అమెరికా - 4

 

 Click here for - అమెరికా 3

కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడెమీ, మద్రాసు, సంస్థతో శ్రీ నాన్నగారి అనుబంధం నాకు గుర్తున్నంత వరకు 1963లో పనగల్ పార్క్ ఎదురుగా ఆ నాట్య పాఠశాల ప్రారంభదినాలనుంచే. అకాడెమీ నాట్య కార్యక్రమాల్లో గాయకుడిగా, వీణావాద్యకళాకారుడిగా, సంగీతదర్శకుడిగా వివిధ అవతారాలలో సహకరించారు నాన్నగారు. 1974లో శ్రీ ఘంటసాలగారి నిర్యాణం తరువాత శాశ్వతంగా కూచిపూడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు. 1975 - 2012 మధ్యకాలంలో సంగీత దర్శకుడిగానే కాక వీణావాదకుడుగా కూచిపూడి నాట్య గురువు శ్రీ వెంపటి చినసత్యంగారితో దేశవిదేశాలలో వందల సంఖ్యలో ప్రదర్శనలలో క్రియాశీలంగా పాలుపంచుకున్నారు. 2012 లో శ్రీ మాస్టరుగారి మరణం తరువాత కూడా అకాడెమీతో ఆ ఆత్మీయ అనుబంధం కొనసాగింది. 1987, 1988, 1989 సంవత్సరాలలో భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక శాఖ ICCR ఆధ్వర్యంలో జరిగిన India Festivals లో కూచిపూడి బృందం సభ్యుడిగా పాల్గొన్న కొన్ని విదేశపర్యటనలలో సంగీత కళాకారుడుగానే కాక సాహితీవేత్తగా కూడా నాన్నగారు నిక్షిప్తం చేసిన తన విదేశయాత్ర అనుభవాలను ఈ blog post ల ద్వారా పంచుకుంటున్నాను. నాన్నగారు ఈ పర్యటనలలో దర్శించిన  స్థలాల గురించిన ఆన్ లైన్ లో ఉన్న మరింత సమాచారాన్ని ఫోటోలను కూడా జత చేసేను. 

- పట్రాయని వేణు గోపాలకృష్ణ అనే గోపి 

అమెరికా - 4

21-3-86

నిన్న రాత్రి, అంటే 21, మార్చ్, ఇక్కడ కార్యక్రమం బాగా అయింది. Duango  చిన్న ఊరు. 30 వేలు జనాభా. మనం సాలూరు నుంచి కోరాపుట్టి జయపురం బస్సు మీద ఘాటీ రోడ్డు మీద వెళుతున్నట్టుగా ఉంది ప్రదేశం. అయితే విపరీతంగా చలి. ఇక్కడి పరిస్థితి మిగిలిన అమెరికా అంత ధనవంతంగా లేదు. ఇక్కడి జీవనసరళి కూడా మరీ వైభవోపేతంగా లేదు.

ఇప్పుడు మళ్లీ Denver  వెళ్ళాలి. అక్కడ అనుకోకుండా ప్రోగ్రాం నిర్ణయం అయింది. తరవాత సాండియాగో వెళతాం. ఇప్పుడు ఇక్కడ Time 9.20.

29-03-86

San Diego (California) వెళ్లేం. Denver (Colorado) కి San Diego (California) కి 1 గంట time వ్యత్యాసం.

 

San Diego లో విపరీతమైన చలి బట్టల అవసరం లేదు. అయినా సుఖమైన చలి ఉంది. ఎవరో కన్నడం ఆయన మమ్మల్ని receive చేసుకొన్నారు. రాగనే భోజనం. తర్వాత రాత్రికి మరోచోట భోజనానికి ఆహ్వానం. శ్రీ తిరుమలేశ ఆయన పేరు. తరవాత తెలిసిన సంగతి, ఆయన భార్య శ్రీ వేదుల సత్యనారాయణశాస్త్రిగారి కూతురు. వారికి కొడుకులు, కూతుళ్లు, మనవలు ఉన్నారు. శ్రీ వేదుల సత్యనారాయణశాస్త్రిగారి పద్యాలు చాలా జ్ఞాపకం ఉన్నాయి. గడచిన ఆ రోజులు, ఆ పాత కబుర్లు కాస్త వాళ్లకీ సంతోషాన్ని కలిగించి ఉండాలి. వాళ్లంతా క్రిష్ణ భక్తులు. వాళ్ల పెద్ద అబ్బాయి డోలు వాయిస్తుంటే బృందగానం హరే రామ హరే క్రిష్ణ భజన జరుగుతుంది. ఒక ఊపిరిలేని సింగిల్ రీడ్ హోర్మోనియం ఉంది వాళ్లింట్లో. దానితో నా కాలక్షేపం జరిగింది. నేనూ పాడేను. కనకదుర్గ కొంతసేపు పాడింది.

San Diego లో Travel Lodge లో ఉన్నాం. నా roommate సన్యాసిరావుగారు. మూడు రోజులు ఉన్నాం సాండియాగోలో. నిన్న, అంటే 28 తేదీ ఇక్కడ ఆరు గంటలకి హవాయ్ ద్వీపాల ముఖ్యపట్నం హోనలూలూ వచ్చేం.

సాండియాగో టైముకి మరో రెండు గంటలు వెనక యిక్కడ. హోనలూలూ సంబంధించి సోమర్సెట్ మాం రాసినది ఏదో కథ చదివిన జ్ఞాపకం. పట్నం అన్ని అమెరికా పట్నాల్లాగే వైభవంగా ఉంది. ఇక్కడ భారతీయులు మాకు నిన్న రాత్రి భోజనం ఏర్పాటు చేసేరు. హిందీవాళ్లు, కన్నడంవాళ్లు, తెలుగువాళ్ళు కూడా ఉన్నారు. మార్తా ఏస్టిన్ కి సహచరిగా ఒకావిడ... కాదు... ఒక అమ్మాయి... కాదు... వయస్సు నిర్ణయించలేను, వచ్చింది. రాయడం మరిచిపోయిన సంగతి ... సాండియాగోలో చక్కటి zoo  ఉంది.  మాస్టారుగారూ, నేనూ, మార్తా, ఆవిడ సహాకురాలు వెళ్లేం. రాత్రి దాకా అక్కడ గడిపేము. మళ్లా రాత్రి కన్నడం ఆయన యింట్లో భోజనం చేసేం. కాస్త మధుసేవనం చేసి పైన రాసింది సాండియాగోలో జరిగినది మరిచిపోవడంచేత రాసేను.

Entrance to the zoo with sculpture Rex's Roar, after the lion that inspired the zoo

 

First official seal of the Zoological Society of San Diego

 

Mandrill, world's largest species of monkey, at the zoo

మళ్లీ హోనాలూల సంగతి. ఇక్కడ చక్కటి హోటేలులో ఉన్నాం. దాని పేరు పగోడా హోటేలు. ఊరు మధ్యగా ఉన్నాం. బహుశః యిప్పుడు షాపింగ్ కి వెళతామేమో! 

నా విదేశయాత్ర అనుభవాలు - 2 - అమెరికా - 3

 Click here for - అమెరికా 2

కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడెమీ, మద్రాసు, సంస్థతో శ్రీ నాన్నగారి అనుబంధం నాకు గుర్తున్నంత వరకు 1963లో పనగల్ పార్క్ ఎదురుగా ఆ నాట్య పాఠశాల ప్రారంభదినాలనుంచే. అకాడెమీ నాట్య కార్యక్రమాల్లో గాయకుడిగా, వీణావాద్యకళాకారుడిగా, సంగీతదర్శకుడిగా వివిధ అవతారాలలో సహకరించారు నాన్నగారు. 1974లో శ్రీ ఘంటసాలగారి నిర్యాణం తరువాత శాశ్వతంగా కూచిపూడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు. 1975 - 2012 మధ్యకాలంలో సంగీత దర్శకుడిగానే కాక వీణావాదకుడుగా కూచిపూడి నాట్య గురువు శ్రీ వెంపటి చినసత్యంగారితో దేశవిదేశాలలో వందల సంఖ్యలో ప్రదర్శనలలో క్రియాశీలంగా పాలుపంచుకున్నారు. 2012 లో శ్రీ మాస్టరుగారి మరణం తరువాత కూడా అకాడెమీతో ఆ ఆత్మీయ అనుబంధం కొనసాగింది. 1987, 1988, 1989 సంవత్సరాలలో భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక శాఖ ICCR ఆధ్వర్యంలో జరిగిన India Festivals లో కూచిపూడి బృందం సభ్యుడిగా పాల్గొన్న కొన్ని విదేశపర్యటనలలో సంగీత కళాకారుడుగానే కాక సాహితీవేత్తగా కూడా నాన్నగారు నిక్షిప్తం చేసిన తన విదేశయాత్ర అనుభవాలను ఈ blog post ల ద్వారా పంచుకుంటున్నాను. నాన్నగారు ఈ పర్యటనలలో దర్శించిన  స్థలాల గురించిన ఆన్ లైన్ లో ఉన్న మరింత సమాచారాన్ని ఫోటోలను కూడా జత చేసేను. 

- పట్రాయని వేణు గోపాలకృష్ణ అనే గోపి 

అమెరికా - 3

17-3-86

North Dakota – నిన్న మధ్యాహ్నానికి వచ్చేం. అంటే 17న. ఇక్కడ విపరీతమైన చలి. మంచు విపరీతంగా పిండి గుట్టలు పడినట్టుగా ఉంది.

ఈరోజు, అంటే 18 తేదీ మధ్యాహ్నం demonstration ఉందిట. నిన్న భారతీయులందరికీ dinner. జోష్ అనే మహారాష్ట్రులు విందు చేసేరు. 18వ తేదీని మధ్యాహ్నం 2 గంటలకు యూనివర్సిటీ సంగీత శాఖలో శ్రీ సత్యంగారి సోదోహరణ ప్రసంగం భరతుని నాట్యశాస్త్ర విషయం ఇంగ్లీషులో రాసింది చదివేరు. సంగీతానికి సంబంధించిన స్థలం అవడంచేత సంగీత విషయం కూడ చప్పాలని అనుకొంటాను, హటాత్తుగా నన్ను చెప్పమన్నారు. నేను ఏమీ తయారుచేసుకోలేదు. నాకు వచ్చిన ఇంగ్లీషులో మొదలెట్టేను. భాషా విషయంలో నాకు గల పరిమితిని తెలియజేసి మొత్తానికి భారతీయ సంగీతం – హిందుస్తానీ, కర్ణాటక రీతులు చెప్పి, సంగీత శిక్షణ, సంగీత రచనల గురించి సోదోహరణంగా చెప్పేను. బహశః వాళ్లకి నచ్చిందేమో కరతాళ ధ్వని బాగానే వినిపించింది. రాత్రి యథాప్రకారం సంగీత వాద్య పరిచయం జరిగినప్పుడు ప్రత్యేకించి వీణ వాయించేను. ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే ఇక్కడ Grand Folks Herald అనే పత్రికలో నా ఫోటో ప్రకటించేరు. India Festival లో వాయించినట్టుగా. శ్రీ వేదాంతం సత్యనారాయణ శర్మ, మాణిక్యాలరావు ఫోటోలు కూడా పడ్డాయి. అయితే అవి advertisement రూపంలో వచ్చేయి. మిగిలినవారి గురించి లేదు. ఈ పర్యటనలో ఇదొక కొత్త అనుభవం. అంతేకాదు, సోదోహరణ ప్రసంగంలో పాల్గొన్నవాళ్లం సత్యంగారు, కనకదుర్గ, నేను, గోవిందరాజన్, నరసింహం. 

నిన్న 19 తేదీ అంతా విశ్రాంతి. నిన్న రాత్రి ఒక అమెరికన్ ballet చూసేం. చక్కని సంగీతం, లయ ప్రధానమయిన వాద్యం. బృందంలో సక్రమమయిన లయ, సమన్వయం. శరీర సౌష్టవం. ఎంత వేగం అయిపోయింది అనిపించింది.

సరి యిప్పుడు, 20 తేదీ, 7.15 ఉదయం. 8.30 కి యిక్కడ నుంచి బయలుదేరుతాం.

23-03-1986

North Dakota లో 20 న బయలుదేరి Durango వచ్చేం. రెండు సార్లు విమానం మారాలి. మినియాపోలిస్ మారేం. అక్కడనుంచి Denver లో మళ్ళీ మారేం. Denver లో Dr.గంగాధరంగారు, ఆయన భార్య, తల్లీ యింకా చాలామంది స్నేహితులు వచ్చేరు. రావడం మాత్రమే కాదు. ఇడ్లీలు, పులిహోర, మజ్జిగ, కోవా బిళ్లలు, ఏవేవో అన్నీ తెచ్చేరు. తిన్నవి తినగా మిగిలింది డురాంగో తీసుకొనివెళ్లేం. తీసుకొని వెళ్లడం మంచిదయింది. ఇక్కడ డురాంగో మా hosts కి ఏమిటి మాకు పెట్టాలో అన్న సమస్య లేకుండా గంగాధరంగారు యిచ్చినవి సరిపోయేయి. డురాంగోలో నేను ఒక అమెరికన్ యువ దంపతుల యింట్లే ఉన్నాను. ఇల్లు శుచిగా ఉంది. అయితే కొంచెం కుశలం. రామరామ, వాళ్లు, వాళ్లు పడుక్కొనే గది పడక నాకు యిచ్చేరు. చాలా ప్రేమగా చూసేరు. ఎన్నో విషయాలు ఇండియా గురించి అడిగేరు. భార్య, భర్త యిద్దరూ ఏదో చదువుకొంటున్నారు. వాళ్ల ఫోటోలు కూడా అడిగి తీసుకొన్నాను. వాళ్లు అమెరికన్స్ కారు. భర్త ఇటాలియన్ అని తరవాత తెలిసింది.

డురాంగో* కోలరేడో state లో ఉంది. అంతా కొండల మయం. అంతా మంచుతో కప్పబడి ఉంది. 

Mesa Verde  అనే ప్రదేశానికి sight seeing  కి తీసుకొని వెళ్లేరు. చాలా గొప్ప అనుభవం. కొండల మధ్య గుహ. ఆ గుహలలో మానవ నిర్మితమైన యిళ్లు ఉన్నాయి.  వాటిలో అమేరికన్ ఆదిమవాసులు నివసించేరన్నమాట. అక్కడి విశేషాలన్నీ తెలియజేసే ప్రదర్శనశాల కూడా ఉంది.    

మర్నాడు Martha Austin, నేను మాత్రమే ఇక్కడ చిన్న రైలు మీద కొండల మీంచి ప్రయాణం చేసేం. అక్కడి వాతావరణం నోటమాటరానంత గొప్పగా ఉంది. కిందికి చూస్తే నదీ ప్రవాహం. Mancos River.** అక్కడ ఒక picnic area ఉంది. అక్కడ మేం తెచ్చుకొన్నది తిన్నాం. అపురూపమైన మరపురాని అనుభవం.

 

* Durango is the home rule city that is the county seat of and the most populous municipality of La Plata County, Colorado, United States.^[1] The city population was 19,071 at the 2020 United States census.^[5] Durango is the home of Fort Lewis College.

History

The town was organized from September 1880 to April 1881 by the Denver and Rio Grande Railroad (D&RG, later known as the Denver and Rio Grande Western railroad) as part of their efforts to reach Silverton, Colorado, and service the San Juan mining district, the goal of their "San Juan Extension" built from Alamosa, Colorado. The D&RG chose a site in the Animas Valley close to the Animas River near what is now the Downtown Durango Historic Business District for its railroad facilities following a brief and most likely perfunctory negotiation with the other establishment in the area known as Animas City, two miles (3.2 km) to the north.^[7] The city was named by ex-Colorado Governor Alexander C. Hunt, a friend of D&RG President William Jackson Palmer, after Durango, Mexico, based on his favorable impression of that city resulting from a scouting trip undertaken on behalf of Palmer.^[8]

The Durango, Colorado, post office opened on November 19, 1880,^[9] and the Town of Durango was incorporated on April 27, 1881.

** Mancos River

The Mancos River flows through the Mancos Basin, with its watershed encompassing Mesa Verde National Park in southwestern Colorado, a crucial area protecting Ancestral Pueblo cliff dwellings and archaeological sites. Mancos, the nearby town, serves as the "Gateway to Mesa Verde," providing access to the park and its rich history, where the river's health is monitored for ecological significance, impacted by upstream activities and past wildfires, affecting aquatic life.